Omdat de rode draad in deze site is: het aanbieden van bepaalde stof die dient om inzichten te verkrijgen in menselijke problemen en hun reacties daarop, een artikel over emoties.
Tot die reacties behoren ook emoties.
Alle emoties zijn belangrijk in het leven van een mens.
Alle emotionele reacties hebben bepaalde kenmerken gemeen. Omdat mensen bij elkaar deze kenmerken opmerkzaam zijn ( herkennen) bestempelt men het dan ook als een emotie, men herkent zichzelf als het ware.
– Emoties zijn (basis) reflexen, dat wil zeggen basale lichaamsreacties. Het is eigenlijk een totaalreflex, die uit meerdere reacties bestaat en de betrokkene langere tijd kan blijven beheersen, ook al is de aanleiding ervan alweer uit het zicht verdwenen.
– Fysiologische reacties zijn: hartkloppingen, vlugger ademen, het sneller stromen van je bloed, afscheiding van extra glucose in de bloedbaan, vaatvernauwing of verwijding, blozen, wit wegtrekken, trillen, prop in de keel, steken in het middenrif, kippenvel enz. enz.
Emoties gaan gepaard met sterke, hevige en intense gevoelens. Niettemin zijn het voorbijgaande gemoedstoestanden. De gebeurtenissen die de aanleiding zijn tot emoties van een mens, zijn op grond van de betekenis voor bepaalde doeleinden, het wel of niet voelen van houvasten hebben. Dit volgens persoonlijk referentiekader. ( Wat heeft iemand wel of niet in huis om greep te kunnen voelen in situaties en op zichzelf)
Je hoort bij mensen die sterke emoties vertonen een bepaalde “zeker weten houding” tegenover de bepaalde gebeurtenissen die er de aanleiding toe zijn, de persoon heeft een zogenaamd waarde-oordeel. Bepaalde woorden geven het intensiviteit gevoel van de gebeurtenis aan. Bijvoorbeeld: verbijsterend, betreurenswaardig, verschrikkelijk, rampzalig, enorm verheugd enz. enz.
Er is altijd een aanleiding tot het krijgen van emoties.
Wat is er nou precies voor nodig, wil een gebeurtenis aanleiding zijn tot een emotie?
Wat bepaalt hoe sterk de emoties is?
Wat bepaalt de soort emoties die dan optreedt?
– Je moet sterk gericht zijn op de doelen waaraan de gebeurtenis direct raakt. Je bent als het ware gespitst op het bereiken van dat ene doel. Wie hier niets om geeft, of niets (meer) liefheeft of niets (meer) haat, niets meer belangrijk vindt, heeft geen emoties.
– Volgens je persoonlijke inschatting heeft het forse voor- of nadelen. Als je geen benul hebt van de voor- of nadelen, of je verdringt het, is er ook geen emotie.
– Je denkt en weet dat jij eigenlijk niet voldoende greep hebt op de situatie of gebeurtenis. Of je kunt er niet mee omgaan omdat je geen middelen hebt om het aan te gaan. Je kunt de situatie ook overschatten, ook dan voel je weinig emotie.
Soorten emoties.
Er zijn 7 basisemoties.
– Angst.
– Vreugde.
– Verdriet.
– Agressie/boosheid.
– Verbazing.
– Walging.
– Geestdrift.
Het lichaam vergeet nooit! Je ziet als het ware, als je goed naar een mens kijkt, hoe het ervoor staat, hoe ziet het lichaam er uit? Een emotie geeft aan hoe jij staat tegenover de situatie. Het “ik” wordt gevormd in de opvoeding. (Reflexen en koppelingen ontstaan daar.) We noemen het ook wel de “basic-trust”.
Angst:
Je voelt je in een hoek gedrukt, er is dreigend gevaar, iets of iemand pakt jouw ruimte af.
- Bij dood, botten die kraken, hap uit je been, lichaam beschadigd, pijn, op je bek geslagen.
- Bij aantasting van psychologische voorwaarden. ( je geheugen wat verdwijnt, concentratieverlies, belevingsintensiteit die weg gaat)
Bij aantasting van sociale voorwaarden (eigen bewegingsruimte). Je geaccepteerd voelen en gerespecteerd blijven door de medemens en met wie je te maken hebt. Gebeurd dat niet dan treedt angst op.
Bij aantasting van maatschappelijke (en materiële) voorwaarden. Geld, hiërarchie, positie, geaccepteerd worden door de gemeenschap.
Bij existentiële (basale) bestaansaantasting komt er angst.
Mensen kunnen hun leven lang met angsten rondlopen.
Vreugde:
Ongericht, ongecontroleerd gedrag. Er is opwinding zoals juichen, gezang, dansen en huppen.
Als aanleiding is er een positieve gebeurtenis verwijzend naar het heden. Er is een doel waar je sterk op gericht was en wat nu behaald is. En daar heeft weerstand op gestaan.
De functie is dat gemobiliseerde energie nu af kan laten vloeien. In de positiviteit van de geest krijg je nu innerlijke ruimte. Vreugde ervaren is een toestand waarin er een eerste oriëntatie op je nieuwe mogelijkheden plaatsvindt. Het bereiken van je doel waarop veel weerstand heeft gestaan. Het heeft je veel energie gekost. Wil je die energie weer kunnen opbrengen, dan moet je voldoende beloning hebben gevoeld.
Wij gedijen onder invloed van de buitenwereld.
Verdriet:
Je zoekt een veilig plaatsje om de wonden te likken. Het is als het ware, je overgeven, bekennen, toegeven aan. Je verlies bekennen. Capituleren aan een overmacht, en daarom moet je soms huilen.
De aanleiding:
– als bepaalde verwachtingen niet uitkomen (verdriet = greepverlies)
– overbelasting (verdriet slaat toe, teveel voor haar/hem)
– extreem verlies
– kwetsing (als je greep wilt hebben dan boos – verdriet geen “macht” voelen), er is geen communicatief “wapen” meer, als de eenheid verbroken wordt. Functie is het voortbestaan, het overleven dus.
Lichaamsautomatismen nemen de controle over. Het schadelijke hollen en draven wordt stopgezet. Je overziet je eigen beperkingen, er komt een heroriëntatie op gang. Het doorkrijgen van de beperking is nog niet hetzelfde als er vrede mee hebben.
Het willen en het feitelijk kunnen heeft een enorme spanning opgebouwd. In het huilen kan de ergste spanning afvloeien waardoor het evenwicht hersteld kan word.
Er treedt communicatie op. De naasten worden geïnformeerd dat het niet goed met de persoon gaat en dat er iets moet veranderen in de omgangsvormen.
Boosheid/agressie:
Iemand neemt NU de ruimte in! Ruimte vergroten – angst verkleinen!
– Als je wordt geblokkeerd naar je doelsteling.
– Belediging. (psychosociaal kwetsend gedrag door woorden)
– Dreiging van verlies. (als het niet wordt geconditioneerd ontstaat woede)
– Verschil angst –woede. ( als je geen greep hebt = angst, wel greep = woede)
Andere redenen kunnen een bepaald temperament zijn. Agressie heeft duidelijk twee dimensies. Emotionele woede (als reflex, vanuit de basis) en instrumentele woede. Bewust agressie inzetten om je zin te krijgen. Kleine kinderen (4-jarigen) laten dat goed zien, dit moet dus “bestraft” worden wil het niet doorgaan tot in de volwassenheid. (we moesten dat doen om te overleven) Nu via de (psychosociale) taal.
De beschaving ontstond toen wij geen stenen meer gooiden maar woorden.
Verbazing:
Geef mij even de tijd om adequaat te reageren.
Gaat gepaard met een zekere mate van opwinding of gealarmeerdheid, verstarring, het opzetten van grote ogen, gespitste oren en ingehouden adem. Er vindt iets abrupts plaats. Iets buiten de routine om.
– Ontsteltenis. (negatieve waarde, er volgt woede of verdriet)
– Verrassing. (onschuldig van aard bijvoorbeeld bezoek of nieuw product)
De functie is het zoveel mogelijk informatie opnemen uit de nieuwe situatie.
Cognitieve greep hebben = als je de gebeurtenis verstandelijk kunt begrijpen (met je denken, je inzicht of je kennis)
Manipulatieve greep hebben = je handelingsbekwaamheden, naar je hand zetten, de handelingen ook kunnen doen/uitvoeren.
Met andere woorden: Zolang je cognitief greep tekort schiet is er geen manipulatieve greep mogelijk. Cognitieve greep garandeert echter geen manipulatieve greep!
Walging:
Walging is een bescherming wat voor jou psychisch niet verteerbaar is. De functie is het beschermen van “niet verteerbaar voedsel”. (normen en waarden en ethische code)
Geestdrift:
Een acute staat van opgewonden en geactiveerd zijn. Je hebt een sterke drang tot handelen met betrekking tot dat wat geestdrift opwekt.
Klaar staan met de brommende motor in de startblokken!
– Je krijgt de kans om een doel te verwezenlijken waar je sterk op gericht was, waar tot dan toe veel weerstand op stond. Geestdrift heeft betrekking op een positieve gebeurtenis in de toekomst (en dat gaat met geluk gepaard).
Angst heeft betrekking op iets negatiefs.
Door te handelen krijg je greep!
Alle emoties zijn er om greep terug te krijgen.
De kans op de verwezenlijking van een doel is groter geworden echter nog lang niet perfect. Er dient gehandeld te worden. En daar zet geestdrift je toe aan. Ook kan dit contraproductief werken. Als je op je beste vriend afrent en daardoor voor een auto…..
De tactiek = hoe geestdrift te activeren, aanpassen aan bestaande situatie of… en via de logistiek, hoe ga je het dan doen?
Samenvattend.
Emoties zijn beweging in zijn totaliteit, voor de “arbeid” die gedaan dient te worden. Alle emoties dienen tot herstel van evenwicht in jouw leven. Ook hebben emoties de functie van communicatie. Het zijn reflexmatige reacties van het lichaam op gebeurtenissen en
– die aan belangen van betrokkene lijken te raken, en
– waarin het meer routinematige gedrag niet afdoende zo niet volstrekt ontoereikend lijkt te zijn, om de eisen die de situatie stelt het hoofd te bieden (greeptekort).
Lichaamsautomatismen (reflexen) nemen dus het heft in handen om de belangen te behartigen van de betrokkene.
Ons lichaam is onze grootste vriend! Hij vertelt ons alles.
Na de normale emoties die volgen op falen, tegenvallers, blokkades, verlies en dergelijke reageren mensen soms ook op depressieve wijze: de moed laten zakken, bij de pakken neerzitten, teneergeslagen of “down” worden.
Ook deze depressieve gemoedstoestanden zijn in principe normale menselijke reacties op tegenspoed, met misschien wel positieve functies, net als emoties. Zelfs een zware en langdurige depressie is niet per se abnormaal: als de aanleiding een bestaansaantasting is, is zo’n depressie in een bepaalde fase onvermijdelijk, normaal en zelfs heilzaam.
PS. Neem contact op als jij twijfelt over jezelf.
Bron: Drs Peter Prudon/Caroline van der Aa