Het is de Amerikaanse psycholoog Steven Karpman geweest die een analyse-model (de drama-driehoek) heeft ontwikkeld waarmee je de verschillende sociale rollen met daaronder miskenning en passief gedrag , die een rol spelen in zo’n situatie, kunt gaan herkennen en……vermijden.

Het model laat zien in welke posities personen zich bevinden als contacten niet effectief zijn. De drama-driehoek heeft een vaste rolbezetting:

 

Kijk, voel en ervaar, of je jezelf herkent in bepaalde rollen.

 

REDDER, is altijd bereid om te helpen, wil daar veel energie in stoppen.

–          Ik ben er om je te helpen.

–          Ik doe mijn best om het je naar de zin te maken.

–          Laat mij het maar even doen.

–          Ik ben toch verantwoordelijk…..

–          Als ik het niet doe….

Een REDDER is vergelijkbaar met een rij-instructeur die zelf alsmaar achter het stuur blijft zitten.

 

Een SLACHTOFFER is niet echt bereid om het probleem aan te pakken, heeft het gevoel dat ook eigenlijk niet te kunnen.

–          Help me alsjeblieft.

–          Ik kan het niet.

–          Ik kan er ook niets aan doen.

–          Dat overkomt mij nou altijd.

–          Zucht.

Een SLACHTOFFER is iemand die in het water valt en doet alsof hij niet kan zwemmen.

 

Een AANKLAGER is boos, soms verontwaardigd dat het (weer) niet lukt, steekt de beschuldigende vinger richting….

–          Het is jou schuld.

–          Zie je wel, jij wilt ook niets.

–          Jij doet ook altijd……

–          Waarom doe je niet….

Een AANKLAGER is op zoek naar een reden om te klagen…..het deugt niet snel.

 

Symbiotisch

De drie rollen veronderstellen elkaar en kunnen niet zonder elkaar bestaan, ze hebben elkaar nodig. Er is sprake van een symbiose op psychologisch niveau en van een vast gedragspatroon. Een voorspelbaar spel. Ieder verliest, voelt frustratie en onmacht, in elke rol.

 

Hoe kom je erin terecht?

We kunnen een situatie analyseren met behulp van de drama driehoek.

De redder besteedt aandacht aan iemand omdat hij denkt dat dat moet.

Het slachtoffer  voelt zich hulpeloos of wordt door anderen als hulpeloos beschouwd.

De aanklager wordt op verschillende manieren kwaad op anderen.

 

Het volgende voorbeeld laat zien hoe een echtpaar in de drama driehoek terecht kan komen.

Ann komt doodmoe thuis van haar werk en heeft weinig honger. Ze heeft ook geen zin om te koken en heeft genoeg aan een boterham. Maar ze weet dat John houdt van aardappelen en vlees en groenten. Ann trekt haar schort aan, begint vlees te braden en aardappelen te schillen. Ann speelt nu de rol van REDDER binnen deze driehoek. Ze zorgt voor John, omdat ze denkt dat ze dat moet. Ze houdt er geen rekening mee dat hij wel voor zichzelf kan zorgen. Ze definieert John als SLACHTOFFER binnen deze driehoek.

Als John de post bekeken heeft, komt hij de keuken binnen en vraagt aan Ann: “Zal ik je helpen schat?” Ann wil wel hulp, maar omdat ze denkt dat het haar taak is om te koken  (boodschappen van vroeger), zegt ze tegen John; ” ga jij maar wat onderuit zitten, je hebt ook een zware dag gehad”. John let niet op het woordje ‘ook’, dat erop wijst dat Ann ook aan rust toe is. Hij gaat naar de huiskamer om de krant te lezen. (er wordt door een vrouw voor hem gezorgd, boodschap van vroeger)

Door tegen John te zeggen dat hij onderuit kan gaan zitten, houdt ze geen rekening met haar eigen behoeften (ze is ook hard aan eigen rust toe en zou wel wat hulp kunnen gebruiken). En ze houdt ook geen rekening met het feit dat John wel voor zichzelf kan zorgen (hij is zeer goed in staat om haar te helpen). Ann houdt aan de rol van REDDER vast en geeft haar man de rol van SLACHTOFFER.

Als Ann aardappelen staat te schillen en vlees braadt begint ze zich te ergeren en denkt: ‘waarom moet ik altijd voor hem zorgen? Waarom kan hij niet voor zichzelf zorgen?’ Als John de keuken inloopt om haar iets uit de krant voor te lezen, zegt ze sarcastisch: ‘ik wou dat ik de tijd had om de krant te lezen zoals jullie mannen.’ Hier is Ann nu overgestapt van de rol van REDDER naar AANKLAGER.

Nu is John aan de beurt. Hij kan ervoor kiezen zich in de strijd te werpen, de rol van AANKLAGER op zich te nemen en zeggen: ‘ vrouwen zijn ook allemaal hetzelfde. Ik heb toch gezegd dat ik wilde helpen!’ Of hij kan een REDDER worden en zeggen: ‘ga jij maar zitten, ik maak het eten verder wel af.’ Maar als hij de REDDER van Ann wordt, zou hij zich ook SLACHTOFFER kunnen gaan voelen, omdat hij nu het eten alleen af moet gaan maken.

John kan op dit moment het beste zeggen: ‘laten we het samen verder afmaken. Ik dek de tafel en maak de salade. Ann kan dan gemakkelijk uit de driehoek stappen door te zeggen: ’ ik vind het fijn als je me helpt John’.

Als je dit leest denk je misschien dat het allemaal de schuld van Ann is. Want als ze de hulp van John geaccepteerd had, was ze niet in deze driehoek gekomen. Maar zijn vraag; ‘Zal ik je helpen schat? ’ was ook niet helemaal op zijn plaats. Als twee mensen doodmoe thuiskomen, is het vanzelfsprekend dat ze allebei voor het eten zorgen.

Kinderen en de drama driehoek.

Als je kinderen hebt, lijkt het onvermijdelijk dat je vroeg of laat in de drama driehoek terecht komt. Een moeder wijst bijvoorbeeld een van de drie kinderen terecht. Haar man gaat zich ermee bemoeien en zegt tegen haar waar de kinderen bij zijn; ‘ ach, hij is maar een keer jong’. De vader is op dit moment de AANKLAGER van zijn vrouw en de REDDER van zijn zoon, terwijl de vrouw het SLACHTOFFER is geworden.

Of een kind dat probleem op school heeft omdat het gespiekt heeft tijdens de repetitie. Als de ouders dat horen, zijn ze boos op het kind, maar ook verlegen met de situatie. Als ze over het probleem praten, geeft de een de ander de schuld dat het kind verkeerd opgevoed is en plotseling is de een de AANKLAGER geworden en de ander het SLACHTOFFER.

En het gedrag van het kind is niet meer aan de orde. Een andere manier om er tegenaan te kijken is te zien dat het gespreksonderwerp veranderd wordt: eerst gaat het over het gedrag van het kind en dan over welke ouder er verantwoordelijk is.

Andere mogelijkheden.

Nog een paar voorbeelden van hoe partners in de drama driehoek terecht kunnen komen:

–          Een man zegt; ’ wil je morgen met mij lunchen? ’ zijn vrouw zegt: ’ik zou wel willen, maar ik heb een afspraak met mijn coach.’ Haar man die het maar niets vindt dat ze naar een coach gaat, zegt als AANKLAGER: ‘ o, nee je moet die afspraak met die zieleknijper niet afzeggen, want als iemand die nodig heeft, ben jij het wel’. De vrouw neemt de rol van AANKLAGER op zich en zegt; ‘ wie met jou leeft, heeft wel een coach nodig!’

 

–          Een man (SLACHTOFFER) zegt: ‘ik word gek van die kinderen. Ik houd het niet langer uit.’ Zijn  vrouw, de REDDER , zegt: ‘ik neem ze wel mee winkelen, dan kan jij rustig naar het voetballen kijken’. Je voelt het aankomen, zodra zij met de kinderen op stap is gaat zij zich SLACHTOFFER voelen.

 

Bron: Caroline van der Aa

PS. Als je er alleen niet uitkomt, en je wil hulp KLIK HIER.

0 reacties

Geef een antwoord

Avatar plaatshouder

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *